You are here:  > 

Mawrth 6, 2007

Dwi'n ôl ar ôl tipyn o seibiant yn Lerpwl - ac yn ceisio gwneud pen-a-chynffon o'r holl ymweliadau sydd wedi'u trefnu ar gyfer y misoedd nesaf. Dwi'n si?r i'n hymddangosiad ni ar y Newyddion a'r radio fis Chwefror ddenu llawer o bobl yma - nifer ohonynt yn ymweld am y tro cyntaf â'r Eglwys, sydd wastad yn beth braf.

Dwi'n teimlo, mor bell a hyn i fewn i fy nyddiadur bach, y dylwn i gyflwyno prif gonsyrn Eglwys Teilo Sant, er dwi'n siwr eich bod chi wedi sylwi ar hynny erbyn hyn - yn iawn.

Eglwys hynafol eithriadol yw hi - wedi bod ar daith, nawr, ers dros ugain mlynedd. Ym mis Hydref eleni, 'dyn ni'n gobeithio datgan bod ei thramwyo ar ben yn swyddogol, a'i bod am ddechrau pennod newydd o lonyddwch gosgeiddig - serch rhyw hanner can milltir yn bellach i lawr yr M4.

Er ein bod ni'n ail greu'r Eglwys fel ac yr oedd hi yn oes Harri'r wythfed, mae ei hanes yn ymestyn llawer ymhellach na hynny. Adeiladwyd y rhan fwyaf hynafol yn oes y Normaniaid - ac estyn fuodd arni wrth i boblogaeth Pontarddulais a Hendy dyfu'n araf bach. Erbyn oes y Tuduriaid, 'roedd tua tri chant o bobl yn byw yn yr ardal - y rhan fwyaf ohonynt yn ffermwyr hunan gynhaliol. Sawl un ohonynt oedd yn dilyn cyfraith gwlad, ac yn addoli yno bob sul, wyddwn ni ddim. Yn sicr, roedd atynfa'r Eglwys fel canolfan gymdeithasol yn gryfach i rai na'i rôl fel hafan ysbrydol.

Mae'r iard o amgylch yr Eglwys yn ddigon o faint, dwi'n credu, i ail-greu peth o'r naws cymdeithasol hyn - gwyliau ar ddyddiau'r Seintiau, rasus, chwaraeon, gamblo, a phob mathau o weithgareddau Duwiol eraill.

Fe geisiaf i dynnu rhai lluniau i'w dangos, i chi gael gwell syniad ar naws y lle - os nad ydych chi'n teimlo fel ymweld, wrth gwrs...

Leave a comment


  • National Museum Cardiff

    National Museum Cardiff

    Discover art, natural history and geology. With a busy programme of exhibitions and events, we have something to amaze everyone, whatever your interest – and admission is free!

  • St Fagans National History Museum

    St Fagans

    St Fagans is one of Europe's foremost open-air museums and Wales's most popular heritage attraction.

  • Big Pit National Coal Museum

    Big Pit

    Big Pit is a real coal mine and one of Britain's leading mining museums. With facilities to educate and entertain all ages, Big Pit is an exciting and informative day out.

  • National Wool Museum

    National Wool Museum

    Located in the historic former Cambrian Mills, the Museum is a special place with a spellbinding story to tell.

  • National Roman Legion Museum

    National Roman Legion Museum

    In AD 75, the Romans built a fortress at Caerleon that would guard the region for over 200 years. Today at the National Roman Legion Museum you can learn what made the Romans a formidable force and how life wouldn't be the same without them.

  • National Slate Museum

    National Slate Museum

    The National Slate Museum offers a day full of enjoyment and education in a dramatically beautiful landscape on the shores of Llyn Padarn.

  • National Waterfront Museum

    National Waterfront Museum

    The National Waterfront Museum at Swansea tells the story of industry and innovation in Wales, now and over the last 300 years.

  • Rhagor: Explore our collections

    Rhagor (Welsh for ‘more’) offers unprecedented access to the amazing stories that lie behind our collections.